ਪੰਜਵੀਂ FIR-ਚੌਰੇ ਦੀ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਕਰਦੀ ਸੀ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਟੈਸਟ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਬੋਚ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕੇਸ ਦਰਜ

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਰੂਣ ਲਿੰਗ ਜਾਂਚ ਰੈਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਮੇਤ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਔਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਗ ਜਾਂਚ ਦੇ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਰੈਕੇਟ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਮੇਤ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਔਰਤ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੋਰਟੇਬਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨ, MTP ਕਿੱਟ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਰਾਹੀਂ 22 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਭਰੂਣ ਦਾ ਲਿੰਗ ਦੱਸਣ ਦਾ ਕਥਿਤ ਸੌਦਾ ਫੜਿਆ। ਹੁਣ ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਪੂਰੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਿਛਲੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ PCPNDT Act ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨ, ਇੱਕ MTP ਕਿੱਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਹਨ। (DFPO) ਡਾ. ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਗ ਜਾਂਚ ਸਬੰਧੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
1. ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਭਰੂਣ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ 22,000 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌਦਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਰਕਮ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਈ ਗਈ।
2. ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉੱਥੋਂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਡਿਕੌਇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਇਹ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3. ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ?
ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ:
ਪੋਰਟੇਬਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨ: 1
MTP ਕਿੱਟ: 1
ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ: 3
ਕਥਿਤ ਸੌਦੇ ਦੀ ਰਕਮ: ₹22,000
4. ਸਾਬਕਾ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਮੁਲਜ਼ਮ ਔਰਤ ਦਾ ਕਥਿਤ ਪਿਛਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (NHM) ਵਿੱਚ Auxiliary Nurse Midwife (ANM) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2015 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ PCPNDT Act ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।
2018 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।
2022 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।
2026 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ।
ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਪੁਲਿਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
5. 2023 ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੀਨਾ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2023 ਵਿੱਚ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਰਨਾਲਾ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਤਕਾਲੀ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਔਲਖ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਥਿਤ ਸਮਾਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
6. ਪੋਰਟੇਬਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ
ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਔਲਖ ਦਾ ਬਿਆਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿੰਗ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨੌਂ ਮਾਮਲੇ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਪੋਰਟੇਬਲ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਖਰੀਦਣ ਸਮੇਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ।
PCPNDT Act ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਰੂਣ ਦਾ ਲਿੰਗ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਚੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ Pre-Conception and Pre-Natal Diagnostic Techniques (PCPNDT) Act, 1994 ਲਾਗੂ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਰਵਾਈ, ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਅਸਲ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ PCPNDT Act ਦੀ ਕਥਿਤ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।